Έθνος | Επαγγέλματα με μέλλον και υπερκορεσμένα

Σπουδές με μέλλον σε Πληροφορική και Νέες Τεχνολογίες  – Επιλέξτε δουλειά που να ταιριάζει στις κλίσεις σας

Ένα από τα αγωνιώδη ερωτήματα που βασανίζει συχνά μαθητές και γονείς είναι για τα επαγγέλματα τα οποία θα έχουν θετικές προοπτικές τα επόμενα χρόνια στην αγορά εργασίας. Εδώ αξίζει να γίνει μια επισήμανση η οποία έχει να κάνει με το εξής. Τα επαγγέλματα αυτά τα οποία συχνά αναφέρονται ως επαγγέλματα του μέλλοντος δεν σημαίνουν αυτόματα μια «μαγική» εύρεση εργασίας, αλλά στην ουσία υποδηλώνουν αυξανόμενη ζήτηση και περαιτέρω δημιουργία θέσεων εργασίας. Βασική προϋπόθεση σε κάθε περίπτωση, όμως, είναι το επάγγελμα αυτό να ταιριάζει με τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντα του εκάστοτε ενδιαφερομένου.

Συνοψίζοντας στοιχεία από τρεις ιδιαίτερα αξιόλογες μελέτες, όπως είναι αυτές του καθηγητή του Πανεπιστημίου Πειραιώς κ. Κατσανέβα Θεόδωρου, της εταιρείας Alec North της Αγγλίας, αλλά και την πλέον πρόσφατη έκθεση που παρέθεσε το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την ανάπτυξη και την Επαγγελματική Κατάρτιση υπό τον τίτλο «Skills Supply and demand in Europe: medium-term forecast up to 2020» θα μπορούσαμε να κάνουμε τις ακόλουθες επισημάνσεις. Περιζήτητες ειδικότητες Τα επαγγέλματα που συνδέονται με την Πληροφορική και τις Νέες Τεχνολογίες δεν πρόκειται να πάψουν να παράγουν και μελλοντικά περιζήτητες ειδικότητες, από τη στιγμή μάλιστα που προκύπτουν διαρκώς νέα πεδία (π.χ. social media management). Οι προγραμματιστές, οι αναλυτές συστημάτων, οι ειδικοί στη ανάπτυξη διαδικτυακών εφαρμογών, οι μηχανικοί λογισμικού, οι υποστηρικτές βάσεων δεδομένων κ.ά. και γενικότερα στελέχη που ασχολούνται είτε με το hardware είτε με το software εφόσον επικαιροποιούν διαρκώς τις γνώσεις τους θα έχουν θέση και στην αγορά εργασίας τα επόμενα χρόνια.

Επαγγέλματα τα οποία σχετίζονται είτε με την ειδική αγωγή είτε με την πρόνοια γενικότερα, όπως ο ειδικός παιδαγωγός, ο εργοθεραπευτής, ο λογοθεραπευτής, ο κοινωνικός λειτουργός και γενικότερα επαγγέλματα που σχετίζονται με τη φροντίδα και την περίθαλψη, δεδομένης της ανόδου του προσδόκιμου ζωής αλλά και του αυξανόμενου ενδιαφέροντος για την ειδική αγωγή και εκπαίδευση, προδιαγράφουν θετικούς δείκτες. Όπως υπογραμμίζουν οι κ. Χρήστος Ταουσάνης και Κωνσταντίνος Κότιος, υποψήφιοι διδάκτορες στο Αριστοτέλειο, σύμβουλοι σταδιοδρομίας της εταιρείας ΕMPLOY από τις επιστημονικές ειδικότητες, που φαντάζουν να έχουν άνθηση μελλοντικά επίσης είναι οι βιοτεχνολόγοι, βιογενετιστές, οι μηχανικοί ενεργειακών τεχνολογιών αλλά και οι ειδικότητες που δραστηριοποιούνται στις ανανεώσιμες και εναλλακτικές μορφές ενέργειας, με την ενεργειακή μηχανική, αλλά και χημικοί μηχανικοί και γενετικοί προγραμματιστές. Θετικές είναι επίσης οι προοπτικές επαγγελμάτων στον τομέα της οικονομίας, ειδικά εφόσον συνδυάζουν τις οικονομικές σπουδές με την καλή γνώση της πληροφορικής, όπως λ.χ. του οικονομολόγου-πληροφορικού, του φοροτεχνικού-πληροφορικού κ.τ.λ. Καταλήγοντας, αυτό που θα πρέπει να συνυπολογίσει σημαντικά ο κάθε ενδιαφερόμενος είναι πως παράμετροι όπως η μεταπτυχιακή εξειδίκευση, η χώρα και ο τόπος εργασίας αλλά και η ατομική προσπάθεια είναι στοιχεία που συντελούν ανάλογα στην εξέλιξη της επαγγελματικής τους αποκατάστασης και θα πρέπει να συνυπολογιστούν πέρα από τις διαφαινόμενες προοπτικές του κάθε επαγγελματικού κλάδου. Γεωργικός πρωτογενής τομέας Στον γεωργικό – πρωτογενή τομέα, μάλλον θετικές είναι οι προοπτικές των εργαζομένων που κατέχουν σύγχρονες γνώσεις και εξειδίκευση στο πλαίσιο των σύγχρονων καινοτομικών και ανταγωνιστικών απαιτήσεων της γεωργίας, της αλιείας και των συναφών κλάδων. Τέτοιες είναι οι περιπτώσεις, για παράδειγμα, του γεωπόνου σύγχρονης εναλλακτικής ή οικολογικής γεωργίας, του ιχθυολόγου, του ιχθυοπαθολόγου, του ιχθυοκόμου, του παραγωγού θερμοκηπίων και ανθοκηπίων, του τεχνολόγου αρδεύσεων κ.ά. Επίσης, στη βιομηχανία τροφίμων και ποτών υπάρχουν καλές προοπτικές για τους μηχανολόγους και τεχνολόγους τροφίμων, ενώ παρόμοιες διαπιστώσεις ισχύουν για τους ελεγκτές ποιότητας, τους τεχνολόγους αντιρρύπανσης κ.τ.λ. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑ ΤΡΙΓΚΑ Επιστήμες με γόητρο αλλά… υπερκορεσμένες Πιο πολλοί δικηγόροι στη Θεσσαλονίκη από ολόκληρη τη Σουηδία Τα πλέον υψηλόβαθμα και περιζήτητα τμήματα της ανώτατης εκπαίδευσης οδηγούν σε πολλές περιπτώσεις στα πιο κορεσμένα επαγγέλματα, αφού τα τελευταία χρόνια υπάρχει υπερβολικός αριθμός αποφοίτων, αναντίστοιχος με τις ανάγκες και τον πληθυσμό της χώρας. Στο σημερινό αφιέρωμα του «ΕΘΝΟΥΣ-ΠΑΙΔΕΙΑ», εν όψει και της συμπλήρωσης του μηχανογραφικού δελτίου, παρουσιάζουμε ορισμένα από τα πιο κορεσμένα επαγγέλματα στην Ελλάδα, όχι ως παραδείγματα προς αποφυγήν από τους υποψηφίους, αλλά προκειμένου να έχουν μία πλήρη εικόνα για το τι θα αντιμετωπίσουν μετά την αποφοίτησή τους. Άλλωστε, τα περισσότερα από αυτά είναι επαγγέλματα με κύρος. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι τα επαγγέλματα των γιατρών, των δικηγόρων κ.ά.

Το επαγγελματικό ισοζύγιο του κλάδου των γιατρών είναι αρνητικό, καθώς η αναλογία γιατρών, που αντιστοιχούν ανά κάτοικο στην Ελλάδα, είναι από τις μεγαλύτερες στον κόσμο Δικηγόροι-Συμβολαιογράφοι Η Ελλάδα όσον αφορά τους δικηγόρους και τους συμβολαιογράφους, σύμφωνα με στοιχεία από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, έχει τη χαμηλότερη αναλογία ανά κάτοικο, γεγονός που αποδίδεται στον υπερπληθυσμό των επαγγελματιών αλλά και της πληθώρας των αποφοίτων από τις σχολές της Νομικής. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο η Θεσσαλονίκη έχει περισσότερους δικηγόρους (6.300) από ολόκληρη τη Σουηδία (4.503) ή από ολόκληρη την Αυστρία (5.129). Οι εν ενεργεία δικηγόροι στην Ελλάδα (περίπου 44.000) είναι περίπου όσοι οι δικηγόροι 5 ευρωπαϊκών χωρών αθροιστικά. Δηλαδή, της Τσεχίας (8.020), της Ουγγαρίας (9.934), της Σουηδίας (4.503), της Ελβετίας (8.321) και της Ολλανδίας (14.882). Γιατροί Το επαγγελματικό ισοζύγιο του κλάδου είναι αρνητικό, καθώς η αναλογία γιατρών, που αντιστοιχούν ανά κάτοικο στην Ελλάδα, είναι από τις μεγαλύτερες στον κόσμο. Αν αναλογικά αντιπαραβάλλουμε μεγέθη, η Μεγάλη Βρετανία, με πληθυσμό 60 εκατ. έχει 240 νευροχειρουργούς σε 36 νευροχειρουργικά κέντρα. Εμείς έχουμε περισσότερους από 300 σε 32 κέντρα. Οδοντίατροι Παρατηρείται υπερπροσφορά οδοντιάτρων, καθώς έχει τη χαμηλότερη αναλογία ανά κάτοικο. Είναι χαρακτηριστικό μάλιστα πως έχει τριπλάσιους οδοντιάτρους από την Ουγγαρία, η οποία έχει σχεδόν ίδιο πληθυσμό, ενώ έχει 50% περισσότερους απ’ ό,τι η Ολλανδία, η οποία έχει 5.000.000 σχεδόν περισσότερους κατοίκους. Εδώ θα προσθέσουμε πως στην Αττική μόνο, βάσει της επίσημης καταγραφής του Οδοντιατρικού Συλλόγου, αυτήν τη στιγμή υπάρχουν τόσοι οδοντίατροι (4.865) όσοι σε ολόκληρη την Αυστρία ή σε ολόκληρη την Ουγγαρία. Η Ελλάδα έχει τα περισσότερα φαρμακεία Επειδή επικρατεί μια θολή εικόνα αναφορικά με τον «χαρακτηρισμό» του επαγγέλματος ως κλειστού ή ανοικτού αλλά και γενικότερα με τις άδειες ιδρύσεως φαρμακείου, παραθέτουμε ακολούθως κάποια επιλεγμένα στοιχεία, τόσο από την ιστοσελίδα του συλλόγου της Αθήνας αλλά και από σχετική δημοσίευση που έκανε ο ΠΦΣ στον ημερήσιο Τύπο σχετικά με το θέμα αυτό. Αναλυτικά, λοιπόν, ο κάθε ενδιαφερόμενος θα πρέπει να γνωρίζει πως τα φαρμακεία δεν αποτελούν κλειστό επάγγελμα. Ως κλειστά επαγγέλματα ορίζονται εκείνα για τα οποία υπάρχει σε εθνικό επίπεδο συγκεκριμένος αριθμός αδειών. Αντίθετα, για τα φαρμακεία δεν υφίσταται τέτοιος περιορισμός. Οσον αφορά τα σχετικά πληθυσμιακά κριτήρια για την ίδρυση φαρμακείου, αυτό που ισχύει είναι πως στο πλαίσιο ορθής κατανομής των φαρμακείων εφαρμόζονται τα κριτήρια αυτά κυρίως προς όφελος της υπαίθρου, προκειμένου να αποφευχθεί ο συνωστισμός στα μεγάλα αστικά κέντρα. Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Το 2009 το 80% των φαρμακείων που λειτούργησαν για πρώτη φορά άνοιξαν σε δήμους-κοινότητες με πληθυσμό 500-1000 κατοίκων. Εξάλλου, γεωγραφικά και πληθυσμιακά κριτήρια ισχύουν για την εγκατάσταση των φαρμακείων σε όλη την Ευρώπη. Πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (01/06/2010) έκρινε ότι κανένα άλλο μέτρο δεν εξασφαλίζει την καθολική πρόσβαση των πολιτών στο φαρμακείο. Τα κριτήρια ίδρυσης είναι αυτά που εξασφαλίζουν φαρμακεία στα νησιά, στις απομακρυσμένες περιοχές και στις γειτονιές χωρίς εμπορικό ενδιαφέρον.

Αναμφίβολα η Ελλάδα είναι η χώρα με τα περισσότερα φαρμακεία. Στη Σουηδία υπάρχουν 5 φαρμακεία/100 χιλ. κατοίκους, στη Δανία 7 φαρμακεία/100 χιλ. κατοίκους, στην Ολλανδία 18 φαρμακεία/100 χιλ. κατοίκους, στη Γερμανία 21 φαρμακεία/100 χιλ. κατοίκους, ενώ στην Ελλάδα υπάρχουν 96 φαρμακεία/100 χιλ. κατοίκους! Ενδεικτικά, στον Νομό Θεσσαλονίκης υπάρχουν τόσα φαρμακεία (1.250) όσα σε ολόκληρη την Αυστρία.

uperkoresmena_epaggelmata

Η επιλογή επαγγέλματος σε περίοδο κρίσης Βασικό κριτήριο, οι δυνατότητες επαγγελματικής αποκατάστασης Με αφετηρία τη διαρκώς αυξανόμενη ανεργία και την περιορισμένη έως ανύπαρκτη πλέον πρόσβαση στο Δημόσιο, σε συνδυασμό με την οικονομική δυσπραγία χιλιάδων οικογενειών, διαμορφώνονται οι επιλογές και οι σπουδές των μαθητών και των νέων ανθρώπων για τα επόμενα χρόνια.

Πριν ξεκινήσουμε την παράθεση ορισμένων δεδομένων, οφείλουμε να υπογραμμίσουμε το εξής: Είναι αλήθεια πως πλέον δεν υπάρχουν «μαγικές συνταγές» για σπουδές που οδηγούν σε άμεση επαγγελματική αποκατάσταση και για τον λόγο αυτό θα πρέπει οι νέοι να επιλέξουν με γνώμονα μια βασική αρχή: Η σχολή και το επάγγελμα που θα κυνηγήσουν να ταιριάζει με τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντά τους και να τους δίνει το προσωπικό έναυσμα να κυνηγήσουν με αξιώσεις την αγορά εργασίας. Αυτό συνεπάγεται πως οποιεσδήποτε επιλογές πρέπει να στηρίζονται σε πραγματική πληροφόρηση και όχι σε στερεότυπες αντιλήψεις και αβάσιμη αρνητικότητα. Όσο «εξωτικό» ακουγόταν το social media manager προ τριετίας, το ίδιο «παράξενο» ακούγεται σήμερα το επάγγελμα του γλωσσολόγου υπολογιστικής μετάφρασης. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως αυτοί που βλέπουν πιο μακριά από τους άλλους είναι αυτοί που συνήθως διαπρέπουν. Πέρα λοιπόν από αυτό, θα πρέπει, σε συνδυασμό με ορισμένες σημαντικές παραμέτρους, όπως παρατίθενται ακολούθως, να βοηθήσουμε τους νέους ανθρώπους για τις μελλοντικές εκπαιδευτικές-επαγγελματικές τους επιλογές έχοντας υπόψη τα ακόλουθα, όπως τα παρουσιάζει στο «ΕΘΝΟΣ-ΠΑΙΔΕΙΑ» ο κ. Χρήστος Ταουσάνης, σύμβουλος Σταδιοδρομίας Employ, υπ. διδάκτωρ στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης.

1. Η επιλογή σπουδών και επαγγέλματος με βάση αποκλειστικά το κύρος και το γόητρο δεν είναι ασφαλές κριτήριο και δεν εξασφαλίζει επ’ ουδενί τη σίγουρη επαγγελματική αποκατάσταση. Όπως, για παράδειγμα, η Νομική που αποτελεί ένα τμήμα-θέλγητρο για πολλούς αριστούχους, ωστόσο στην αγορά εργασίας τα στοιχεία αποκαλύπτουν μια διαφορετική πραγματικότητα. Αυτήν τη στιγμή στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται περίπου 44.000 δικηγόροι, ενώ στο Βέλγιο με παραπλήσιο πληθυσμό, δραστηριοποιούνται περίπου 15.000. Μόνο η Θεσσαλονίκη έχει περισσότερους δικηγόρους (περίπου 6.300) από ολόκληρη τη Σουηδία! Και για να αντιληφθούμε το μέγεθος του κορεσμού, οι εν ενεργεία δικηγόροι στην Ελλάδα είναι περίπου όσο οι δικηγόροι 5 ευρωπαϊκών χωρών αθροιστικά (Τσεχία-8.020, Ουγγαρία-9.934, Σουηδία-4.503, Ελβετία-8.321, Ολλανδία-14.882). Και αυτά τα δεδομένα δεν αφορούν μόνο τη Νομική αλλά και άλλες σχολές που είναι εδώ και πολλά χρόνια περιζήτητες, όπως π.χ. η Οδοντιατρική, οι απόφοιτοι της οποίας οδηγούνται σε ένα ιδιαίτερα κορεσμένο επάγγελμα με περίπου 15.000 οδοντιάτρους στην Ελλάδα, όταν την ίδια στιγμή στην Ουγγαρία δραστηριοποιείται περίπου το 1/3 (5.500) ή στην Ολλανδία 40% λιγότεροι (10.901).

2. Τα επαγγελματικά δικαιώματα – δυνατότητες του κάθε τμήματος είναι στοιχεία που θα πρέπει να γνωρίζουμε για τις δυνατότητες μελλοντικής μας αποκατάστασης. Πολλοί υποψήφιοι και οι οικογένειές τους δεν γνωρίζουν πως σημαντικός αριθμός τμημάτων προσφέρει επαγγελματικές δυνατότητες που δεν γνωρίζουν. Παραδειγματικά, αναφέρουμε πως ο απόφοιτος των τμημάτων Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης στην ουσία έχει παραπλήσιες δυνατότητες με τον Μηχανολόγο – Μηχανικό, καθώς στο ΤΕΕ εγγράφεται στην ίδια κατηγορία. Επίσης, ένας απόφοιτος των ΤΕΙ Τουριστικών Επιχειρήσεων μπορεί να εργαστεί και ως λογιστής, ο απόφοιτος Παιδαγωγικού Ειδικής Αγωγής μπορεί να απασχοληθεί στην Ειδική Αγωγή είτε ως δάσκαλος είτε ως νηπιαγωγός, κ.ά.

3. Οι αλλαγές στο σύστημα – αναλογία προσλήψεων επιφέρουν σημαντικές αλλαγές στην πρόσβαση στο Δημόσιο. Πολλοί υποψήφιοι επέλεγαν μια σχολή με αποκλειστικό κριτήριο την άμεση απορρόφηση στο Δημόσιο, δεδομένο το οποίο μεταβάλλεται δραστικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα περιζήτητα παιδαγωγικά τμήματα, τα οποία επιλέγουν αριστούχοι μαθητές λόγω του άμεσου διορισμού των αποφοίτων. Ωστόσο, με τις αλλαγές στην αναλογία προσλήψεων, στο συνταξιοδοτικό κ.λπ., οι μελλοντικοί δάσκαλοι θα συναντήσουν εντελώς διαφορετικά δεδομένα αναφορικά με την απορρόφησή τους από ό,τι τα σημερινά.

4. Το γεγονός πως δεν γνωρίζουμε μια σχολή ή μας «μπερδεύει» το όνομά της δεν σημαίνει πως πρέπει να την απορρίψουμε άκριτα. Συχνά οι υποψήφιοι αποφεύγουν να επιλέξουν τμήματα τα οποία δεν μπορούν να συνδέσουν άμεσα με κλασικά επαγγέλματα. Για παράδειγμα, το τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης Θράκης, το οποίο ωστόσο μπορεί να οδηγήσει στο επάγγελμα του κοινωνικού λειτουργού, ή το τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας & Επικοινωνίας Αιγαίου που δίνει στους αποφοίτους του επαγγελματικά δικαιώματα πληροφορικού κ.ά. Επίσης, νέοι κλάδοι-επαγγέλματα κρύβουν συχνά πολύ θετικές προοπτικές, όπως π.χ. η Ιατρική Πληροφορική, η Τηλεματική κ.λπ. Χαρακτηριστικά αξίζει να αναφερθεί πως από τα 10 πλέον περιζήτητα επαγγέλματα στις ΗΠΑ το 2010, τα μισά δεν υπήρχαν ως επάγγελμα-κλάδοι το 2004! (βλ. social media marketing). Καταλήγοντας, θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε το εξής: Σε μία περίοδο που η ανεργία καλπάζει, υπάρχουν δυνατότητες και προοπτικές μόνο για όσους θα κάνουν έξυπνες και εύστοχες επιλογές με γνώμονα την έγκριτη πληροφόρηση. Μόνο έτσι θα έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν μπροστά. Και στην παρούσα περίοδο όποιος δεν μπορεί να προχωρήσει μπροστά, όχι απλά μένει στάσιμος αλλά παραπαίει…

Πηγή: Έθνος | Παιδεία: Αφιέρωμα, με πυξίδα την κρίση το φετινό μηχανογραφικό. 24.06.2012